phongphit.com : การสื่อสารคือการพัฒนา

ดร.เสรี

ดร.เสรี

สยามรัฐรายวัน 18 ธันวาคม 2556

ผู้คนหลายล้านคนที่ออกไปเดินถนนในกรุงเทพฯ และจังหวัดต่างๆ เมื่อวันที่ 24 พฤศจิกายน และ 9 ธันวาคมที่ผ่านมา แสดงให้เห็นพลังจาก “ข้างล่าง” ที่ดูเหมือนเป็นพลังเฉย พลังเฉื่อย พลังเงียบ แต่เมื่อถูกจุดติด ก็กลายเป็นลูกโซ่นิวเคลียร์ที่ระเบิด เกิดเป็นพลังมหาศาล

          แม้วันนี้ดูเหมือนว่ายังมีการยื้ออำนาจกันอยู่ แต่เหตุการณ์อย่างน้อยสองครั้งนั้นก็เกิดผลสำเร็จในตัวมันแล้ว ได้ปลุกสำนึกใหม่ให้สังคมไทยตื่นขึ้นมา ทวงสิทธิอำนาจในการจัดการให้เกิดการเปลี่ยนแปลงสังคม เพราะไม่สามารถทนดูบ้านตัวเองค่อยๆ ล่มสลายต่อหน้าต่อตาต่อไปได้อีก

          “บ้านไทย” หลังนี้กำลังเซ และอาจล้มลงในไม่ช้า เพราะเสาหลักกำลังถูกปลวกกัดกินจากข้างใน ประชาธิปไตยที่ไม่เคารพสิทธิเสรีภาพ ไม่มีนิติธรรม ไม่มีธรรมาภิบาล ไม่มีการถ่วงดุลอำนาจ ไม่สามารถตรวจสอบได้ ทำให้เกิดการลุแก่อำนาจ เหลิงอำนาจ ไม่รู้ผิดชอบชั่วดี ไม่มีหิริโอตตัปปะละอายต่อบาป

 

สยามรัฐรายวัน 10 ธันวาคม 2556

เนลสัน แมนเดลา ได้จากไปอย่างผู้ยิ่งใหญ่ที่สุดผู้หนึ่งของโลกปัจจุบัน ได้รับการยกย่องสรรเสริญและรำลึกถึงจากประเทศต่างๆ ทั่วโลก ว่าเขาคือนักสู้เพื่อประชาชาติผู้ไม่เคยท้อถอยแม้ถูกจำคุกถึง 27 ปีเพื่อนำประชาชนที่ถูกกดขี่เดินทางไกลไปสู่อิสรภาพ นำประเทศที่แตกแยกไปสู่เอกภาพ
เขานำสังคมที่ขัดแย้งรุนแรง และเต็มไปด้วยความโกรธเกลียดเคียดแค้นชิงชังให้คืนดี นำไปสู่ความเสมอภาค เสรีภาพ และภราดรภาพ ทำให้แอฟริกาใต้ไม่ได้มีแต่ความเจริญทางวัตถุอย่างเดียว แต่เป็นสังคมที่ผู้คนคืนสู่ความปรองดองสมานฉันท์ อยู่ร่วมกันอย่างสันติ ไม่แบ่งแยกสีผิว ลดความเหลื่อมล้ำระหว่างคนจนกับคนรวย คนชนบทกับคนเมือง คนผิวสีกับคนผิวขาว

ในอัตชีวประวัติ (Long Walk to Freedom) ที่เริ่มเขียนในคุกและมาจบเอาหลายปีหลังจากถูกปล่อยตัว ตอนหนึ่งบอกว่า ข้าพเจ้าได้เดินบนหนทางยาวไกลไปสู่อิสรภาพ ได้พยายามที่จะไม่สะดุดล้ม ได้เดินพลาดหลายครั้ง แต่ข้าพเจ้าได้พบความลับว่า หลังจากที่ปีนเนินใหญ่ได้แล้ว ก็จะพบว่ายังมีเนินเขาอีกหลายลูกที่ต้องปีน ข้าพเจ้าได้ถือโอกาสหยุดตรงนี้สักพัก เพื่อชื่นชมทิวทัศน์อันสวยงามรอบตัวข้าพเจ้า และมองกลับไปดูหนทางยาวไกลที่ได้เดินมา แต่ข้าพเจ้าหยุดพักได้เพียงชั่วครูเท่านั้น เพราะที่มาพร้อมกับอิสรภาพคือความรับผิดชอบ และข้าพเจ้าไม่สามารถพักนาน เพราะทางเดินอันยาวไกลของข้าพเจ้ายังไม่สิ้นสุดŽ

วันนี้การเดินของเนลสัน แมนเดลาได้สิ้นสุดลงแล้ว เป็น 95 ปีที่มีคุณค่าไม่เพียงแต่สำหรับประเทศแอฟริกาใต้ แต่สำหรับมนุษยชาติ ที่ควรต้องเรียนรู้จากชีวิตของเขา จากเหตุการณ์ในประเทศที่อุดมสมบูรณ์ด้วยทรัพยากรธรรมชาติมากที่สุดแห่งหนึ่งของโลก มีเศรษฐกิจที่โชติช่วงชัชวาล แต่ตั้งอยู่บนโศกนาฎกรรมและความเลวร้ายทางสังคม

สภาประชาชน

Wednesday, 04 December 2013 06:10 Published in ปรับฐานคิด

สยามรัฐรายวัน 4 ธันวาคม 2556

ถ้าไปค้นหาในรัฐธรรมนูญไทยที่ใช้กันวันนี้คงไม่พบคำว่า สภาประชาชนŽ แต่รัฐธรรมนูญมาจากประชาชน และ เจตจำนงŽ ของประชาชนยิ่งใหญ่กว่ารัฐธรรมนูญที่เขียนออกมาเป็นตัวหนังสือ เพราะเจตจำนงนั้นคือหัวใจของอธิปไตยของปวงชน (อังกฤษถึงไม่มีรัฐธรรมนูญเป็นลายลักษณ์อักษร)

     เมื่อประชาชนเลือกผู้แทนเข้าไปในสภา ไม่ว่าด้วยวิธีเลือกตั้งลงคะแนนหรือด้วยการสรรหา ซึ่งเป็นวิถีประชาธิปไตยทั้งนั้น แล้วผู้แทนเหล่านั้นต้องการแก้ไขรัฐธรรมนูญเพื่อประโยชน์ของตนเองมากกว่าเพื่อสนองตอบเจตจำนงของประชาชน และศาลรัฐธรรมนูญวินิจฉัยว่าผิด พวกเขาย่อมหมดความชอบธรรมที่จะทำหน้าที่ต่อไป ถ้ายังยื้อเพื่ออยู่ในอำนาจ ประชาชนก็มีสิทธิลุกขึ้นมาร่วมมือกันหาทางออกจากวิกฤต

     เรื่องเช่นนี้ไม่ได้มีแต่ในประเทศไทย หลายประเทศทั่วโลกก็เกิดสภาประชาชนในรูปแบบต่างๆ โดยเฉพาะในช่วงการเปลี่ยนแปลงประเทศจากระบอบหนึ่งไปสู่อีกระบอบหนึ่ง และที่สุด สภาประชาชนก็เป็นฝ่ายชนะ ไปดูประวัติศาสตร์ของเยอรมนีตะวันตกตะวันออกเมื่อรวมชาติ และประเทศต่างๆ ในยุโรปตะวันออกในระยะ 20 ปีที่ผ่านมา

 

สยามรัฐรายวัน 27 พฤศจิกายน 2556

การเปลี่ยนแปลงบ้านเมืองไปสู่ "ประชาธิปไตย" ที่แต่ละฝ่ายต่างอ้างในการต่อสู้นั้นดำเนินไปในทิศทางที่ดีขึ้น ชัดขึ้น ตกผลึกมากขึ้นอย่างแน่นอน แม้ว่าจะต้องผ่านความเจ็บปวด การนองเลือด การสูญเสีย เพราะเป็นกระบวนการปลดปล่อยไปสู่ความเป็นไทที่แท้จริง เป็นการวิวัฒน์ตนเองของจิตสำนึกทางประวัติศาสตร์โดยรวมของสังคมไทย

     ประชาธิปไตยหมายถึงว่า ประชาชนเป็นเจ้าของอธิปไตย ไม่ใช่เพียงผู้มีสิทธิไปออกเสียงเลือกใครสักคนไปทำหน้าที่แทนตัวเอง ในประเทศด้อยพัฒนาที่ประชาธิปไตยยังอ่อนเยาว์ ผู้แทนเหล่านี้มักสรุปเอาเองว่า มีสิทธิอันชอบธรรมที่จะทำอะไรก็ได้ เพราะมาจากการเลือกตั้ง เพราะเป็นเสียงข้างมาก

     ทั้งๆ ที่ในความเป็นจริง พวกเขาจะต้องคำนึงถึงผลประโยชน์ของประชาชน ของประเทศชาติ แต่สิ่งที่ปรากฏกลับกลายเป็นการแสวงหาผลประโยชน์ส่วนตนและพวกพ้อง ลุแก่อำนาจ ดูถูกประชาชน จนต้องลุกขึ้นมาแสดงตนเป็นเจ้าของอธิปไตยที่แท้จริง ขับไล่รัฐบาล วงจรอุบาทว์-วิภาษวิธีของการเมืองไทย

 

สยามรัฐรายวัน 20 พฤศจิกายน 2556

มีความพยายามหลายครั้ง หลายหน หลายคณะ หลายแนวคิด หลายรูปแบบ ที่จะปฏิรูปสังคมไทย แม้ดูเหมือนว่า จะไม่เห็นผลเป็นรูปธรรมชัดเจน แต่ในความเป็นจริง สังคมไทยกำลังเปลี่ยนไปด้วยพลังของการปฏิรูปจากความพยายามเหล่านั้น

ปัญหาและอุปสรรคของการปฏิรูปสังคมไทยหลักๆ มาจากการยึดติดกับแนวคิดการพัฒนาประเทศแบบเดิมๆ ที่ใช้โครงการใช้เงินนำหน้า ใช้อำนาจใช้คำสั่งเป็นเครื่องมือให้หน่วยงานต่างๆ ที่เกี่ยวข้องนำไปปฏิบัติ ฝ่ายการเมืองฝ่ายบริหารแยกไม่ออกระหว่างผลประโยชน์ของสังคมกับผลประโยชน์ส่วนตน

 

เดินไปข้างหน้า

Thursday, 14 November 2013 21:33 Published in ปรับฐานคิด

สยามรัฐรายวัน 13 พ.ย. 2556

หลายปีก่อน หลังการอภิปราย มีคนถามอาจารย์ ส.ศิวรักษ์หลายคำถาม เมื่อคนถามพูดจบ ท่านนิ่งเฉยพักหนึ่งแล้วบอกว่า ตอบแล้วŽ เป็นธรรมดาที่มีคำถามที่ไม่อยากตอบเพราะไม่มีคำตอบ หรือไม่ควรตอบ หรือไม่อยากตอบ ตอบไปก็ไม่ได้ประโยชน์อะไร

มีคนถามว่า สังคมไทยจะเดินไปทางไหน ปราชญ์แห่งสยามตอบว่า เดินไปข้างหน้าŽ

สังคมไทยวันนี้อยู่ในช่วงเปลี่ยนผ่านสำคัญ อาจจะดูเหมือนหยุด หรือถอย แต่เป็นกระบวนการทางวิภาษวิธี เป็นพัฒนาการของประวัติศาสตร์ ซึ่งอธิบายได้ว่าเป็นพลังอันยิ่งใหญ่ของจิตวิญญาณ หรือพลังร่วมแห่งสังคมที่กำลังสร้างประวัติศาสตร์หน้าใหม่

 

วันละ 2-3 คำ

Friday, 08 November 2013 09:24 Published in ปรับฐานคิด

เขียนเช้าวันที่8 พ.ย. 2556

วันละ 2-3 คำ 2-3 ความคิด

 คานงัด  (leverage)   

บิดาของความคิดเรื่องคานงัด คือ อาร์คีเมดิส นักปรัชญาชาวกรีกเมื่อสองพันกว่าปีก่อน เขาเป็นคนค้นคิดฟันเฟือง เครื่องทุ่นแรง แม่แรง อะไรที่เล็กๆ แต่เมื่อพบจุดลงตัวก็มีพลังมากจนสามารถงัดอะไรใหญ่โตได้อย่างไม่น่าเชื่อ  อาร์คีเมดิสบอกว่า “หาจุดยืนให้ผมสิ ผมจะงัดโลกให้ดู” (สมัยนั้นคนยังเชื่อว่าโลกแบน จุดยืนที่ว่าเป็นจุดนอกโลก)  วันนี้เราใช้แม่แรงเล็กๆ เพื่อยกรถคันใหญ่ๆ เพื่อเปลี่ยนล้อเปลี่ยนยาง

 

สังคมกำลังพบจุดลงตัวเพื่อเปลี่ยนแปลงแบบ “ยกเครื่อง” ปฏิรูปหรือไม่อย่างไรก็ต้องดูว่าสถานการณ์จะดำเนินต่อไปทางไหน  ที่แน่ๆ กำลังเกิดการงัดสังคมที่จะนำไปสู่การเปลี่ยนแปลงแล้ว

 

ปฏิกิริยาลูกโซ่นิวเคลียร์ (nuclear chain reaction)

 อะตอม คือ อนุภาคเล็กๆ ที่มีพลังงานปริมาณมากที่ยึดส่วนต่างๆ ของอะตอมเข้าด้วยกันที่เรียกว่า “พลังงานนิวเคลียร์” พลังงานนี้ถูกปลดปล่อยออกมาได้ 2 วิธี ทำให้อะตอมแตก หรือทำให้อะตอมสองตัวหลอมรวมเข้าด้วยกัน  เมื่ออะตอมแตกก็จะปล่อยพลังงานออกมาในรูปของพลังงานความร้อน อะตอมแตกตัวนิวตรอนออกมาสองตัวขึ้นไป ซึ่งจะไปชนกับอะตอมตัวอื่นๆ ซึ่งก็จะเกิดการแตกตัวเหมือนกัน เกิดเป็นปฏิกิริยาลูกโซ่ ซึ่งเกิดเป็นล้านล้านครั้งต่อวินาทีจึงจะก่อให้เกิดความร้อนพอที่จะผลิตกระแสไฟฟ้าได้ 

มีธาตุตามธรรมชาติไม่กี่ชนิดที่นำมาใช้สร้างปฏิกิริยาลูกโซ่ได้ เช่น ยูเรเนี่ยม 235 ที่ใช้กันแพร่หลายในการผลิตกระแสไฟฟ้าจากพลังงานนิวเคลียร์

 

เขียนค่ำวันที่่ 7 พ.ย. 2556

@ รัฐบาลหมดความชอบธรรม สภาฯ สส. หมดความชอบธรรม พรบ.นิรโทษกรรมถูกประชาชนตีตกไป ทั้งโพลและพลังประชาชนทุกสาขาอาชีพที่ออกมาทั่วประเทศไม่รับ พรบ.นี้ ซึ่งเป็นฟางเส้นสุดท้ายที่ไม่อาจทนต่อการคอร์รัปชั่นอำนาจ การคอร์รัปชั่นเชิงนโยบาย การคอร์รัปชั่นงบประมาณ การออกกฎหมายที่ทำลายนิติรัฐ นิติธรรม โดยลุแก่อำนาจ คิดว่ามีมือมากพอที่จะผ่านกฎหมายอะไรก็ได้  เป็นการดูถูกประชาชน คิดว่าเป็นคนโง่ คิดว่าไม่มีทางรวมตัวกันต่อต้านได้  ประเมินแล้ว “แค่หมื่นเดียว”

 

@14 ตุลา 2516 พลังประชาชนได้ออกมาเต็มถนนเพื่อต่อต้านเผด็จการทหาร  40 ปีต่อมา เป็นปรากฏการณ์คล้ายกัน แต่คราวนี้ประชาชนออกมาเพื่อต่อต้านเผด็จการรัฐสภา เผด็จการที่รวมพลังระหว่างอำนาจทุนและอำนาจรัฐ  โดยภาคธุรกิจ ทุนนิยม ที่เข้ามามีอำนาจในการบริหารจัดการประเทศ  ปรากฏการณ์ครั้งนี้จะเรียก Thai Spring หรืออย่างไรก็คงไม่ผิด เพราะสื่อสังคมได้เชื่อมโยงผู้คนเข้าด้วยกัน กลายเป็น “ทุนทางสังคม” ใหม่ที่ร้อยรัดจิตใจของคนไทยเข้าด้วยกัน ด้วยข้อมูล ข่าวสาร อารมณ์ ความรู้สึกเป็นหนึ่งเดียว

 

สยามรัฐรายวัน 6 พฤศจิกายน 2556

ญี่ปุ่นบุกไทยในปี 2484 ไทยประกาศสงครามกับสหรัฐอเมริกาและอังกฤษ เมื่อญี่ปุ่นแพ้สงครามเดือนสิงหาคม 2488 รัฐบาลไทยบอกกับทุกฝ่ายที่เกี่ยวข้องว่า ได้ถูกบังคับให้ประกาศสงครามกับพันธมิตร ซึ่งขัดต่อรัฐธรรมนูญและเจตนารมณ์ของปวงชนชาวไทย

     รัฐบาลไทยให้เหตุผลว่า ระหว่างที่ญี่ปุ่นเข้าครอบครองนั้น มีความพยายามที่จะปลดปล่อยประเทศไทยโดยการจัดตั้งขบวนการเสรีไทยทั้งในประเทศและต่างประเทศ ในประเทศมีนายปรีดี พนมยงค์ เป็นผู้นำ ที่สหรัฐอเมริกามี ม.ร.ว.เสนีย์ ปราโมช นอกนั้นมีที่อังกฤษด้วย โดยมีที่ประสานงานที่มหาวิทยาลัยแคมบริดช์

     ในส่วนกลางมีการจัดตั้งโรงเรียนฝึกนายทหารและรับนักเรียน นิสิตนักศึกษาจากโรงเรียนเตรียมอุดม จากจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย จากมหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ คนหนุ่มสาวเหล่านี้มาฝึกเป็นผู้บังคับบัญชากองกำลังใต้ดินเพื่อสู้กับกองทัพญี่ปุ่น เป็นกองบัญชาการประสานงานส่งข่าวสารไปทั่วประเทศ

 

สยามรัฐรายวัน 30 ตุลาคม 2556

ในนามของการพัฒนา เราได้ทำลายทรัพยากรธรรมชาติ ดิน น้ำ ป่า ไปมากมาย ทำลายไปเพราะความโลภ ความไม่รู้ ไม่เข้าใจในคุณค่า ไม่สามารถดำเนินการแบบยั่งยืน คิดแต่เพียงขายให้ได้เงิน ไม้โตเร็วขนาดไหนก็ไม่ทัน ดินดีเพียงใดก็ตายไปเกือบหมดเพราะสารเคมี ยาฆ่าหญ้า ฆ่าแมลง ฆ่าจุลินทรีย์ ฆ่าแม่ธรณีที่ให้อาหาร ให้ชีวิตแก่ผู้คน

ขณะที่ประเทศที่คนเขามีความรู้ เขาเปลี่ยนทะเลทรายให้เป็นป่า เป็นสวน เป็นไร่นาที่อยู่อาศัย จ้างคนไทยไปทำงานให้ ผลิตอาหารส่งออก ประเทศที่ผู้คนไม่มีความรู้เปลี่ยนป่าให้เป็นทะเลทราย ทำให้ความอุดมสมบูรณ์กลายเป็นความยากจน ทำให้ภูมิปัญญาของปู่ย่าตายายกลายเป็นความอับจนของลูกหลาน

ความสูญเสียที่สำคัญวันนี้ คือ ทุนทางสังคมที่กำลังถูกทำลายไปจนเกือบหมดสิ้น ทุนทางสังคมที่หมายถึงความไว้วางใจกัน คือระบบคุณค่าและจารีตประเพณีที่ร้อยรัดผู้คนให้อยู่ร่วมกันเป็นครอบครัว เป็นพี่น้อง เป็นชุมชน เป็นสังคมที่มีความสมัครสมานสามัคคี ช่วยเหลื่อเกื้อกูลกัน

โลกเปลี่ยน สังคมเปลี่ยน เราไม่สามารถอยู่แบบสังคมเกษตรโบราณ ซึ่งระบบคุณค่าเดิมๆ เป็นทุนทางสังคมที่สำคัญ แต่เราก็ไม่สามารถปรับตัว ปรับวิถีให้เหมาะสมกับสังคมอุตสาหกรรมที่เอาเงินเป็นหลัก และสังคมหลังอุตสาหกรรมที่เอาความรู้เป็นหลัก แทนที่จะสืบทอดคุณค่าต่างๆ ด้วยรูปแบบใหม่ สังคมไทยกลายเป็นสังคมที่ผู้คนอยู่อย่างแปลกแยก