phongphit.com : การสื่อสารคือการพัฒนา

Monday, 17 June 2019 11:24

จากฮาร์วาร์ดถึงประชาธิปไตยและการไหว้ครู Featured

Rate this item
(0 votes)

จากฮาร์วาร์ดถึงประชาธิปไตยและการไหว้ครู (17 มิถุนายน 2562) Fb Seri Phongphit

 เจ เค โรว์ลิง ผู้ประพันธ์แฮรี่ พอตเตอร์ ได้รับเชิญไปแสดงสุนทรพจน์ในวันประสาทปริญญาของมหาวิทยาลัยฮาร์วาร์ด ที่เธอได้รับดุษฎีบัณิตกิตติมศักดิ์ด้วยเมื่อปี 2009 บอกว่า หัวข้อที่เธออยากพูด คือ “อานิสงค์ของความล้มเหลว”

เธอเล่าเรื่องชีวิตของตนเองว่าล้มเหลวจากการเรียนที่มหาวิทยาลัยอย่างไร การแต่งงานที่ล้มเหลว ตกงาน เป็นแม่เลี้ยงเดี่ยวที่อาศัยเงินสวัสดิการของรัฐไปวันๆ ไปนั่งเขียนนวนิยายในร้านกาแฟเวลาพาลูกออกไปเดินเล่น

แม้ว่าเธอจะเคยเป็นโรคซึมเศร้าเพราะความล้มเหลวในชีวิตติดต่อกัน แต่เธอก็บอกว่า อีกด้านหนึ่งก็ทำให้เธอมุ่งมั่นไปกับการเขียนนวนิยาย ที่จะกลายเป็นหนังสือที่ขายดีที่สุดในประวัติศาสตร์ ไม่น้อยกว่า 500 ล้านเล่มทั่วโลก

เจ เค โรว์ลิง เคยทำงานที่องค์การนิรโทษกรรมสากล (Amnesty International) ในฐานะคนแปลสองภาษา เธอเล่าในสุทรพจน์ถึงความทุกข์ทรมานของผู้คนทั่วโลก โดยเฉพาะในประเทศกำลังพัฒนา ที่ร้องขอความช่วยเหลือจากองค์กรนี้ ความรู้สึกต่อความอยุติธรรมทางสังคม เศรษฐกิจและการเมือง มีอิทธิพลต่อการเขียนนวนิยายของเธอด้วยไม่น้อย

เธอพูดเรื่อง “จินตนาการสำคัญกว่าความรู้” เพื่อยืนยันความจริงที่ไอน์ไตน์ได้พูดไว้ เพราะแฮรี่ พอตเตอร์ มาจากจินตนาการอันไม่มีสิ้นสุดของเธอ ก้าวข้ามพรมแดนแห่งความทุกข์ยาก ความล้มเหลว ความเจ็บปวดและความตาย

เธอสอนนักศึกษาโดยอ้างคำกล่าวของนักปราชญ์หลายคน คนหนึ่งเป็นชาวกรีก ชื่อ พลูตาร์ค (Plutarch) ที่มีชีวิตเมื่อ 2,100 ปีก่อน เขาบอกว่า “สิ่งที่เราบรรลุภายใน จะเปลี่ยนแปลงความเป็นจริง” (“What we achieve inwardly will change our reality”) คำที่เธอยืนยันเช่นเดียวกับมหาตมะ คานธี ที่ได้แสดงให้เห็นจากชีวิตของท่าน บารมีที่เกิดจากการเอาชนะตัวเอง สิ่งที่ท่านพูดท่านทำจึงมีพลังให้คนเชื่อและอยากเดินตาม

ในตอนท้ายของสุนทรพจน์ เธอส่งความปรารถนาดีให้ทุกคนประสบความสำเร็จและมีชีวิตที่ดี โดยอ้างคำกล่าวของเซเนกา (Seneca) ปราชญ์โรมันเมื่อสองพันปีก่อนว่า “”ที่สำคัญไม่ใช่ว่าคุณจะอายุยืนยาวเท่าไร แต่คุณมีชีวิตที่ดีเพียงใด” (Not how long you live, but how well you live)

มหาวิทยาลัยฮาร์วาร์ด บอกว่า “การสำนึกในบุญคุณคน” (หรือความกตัญญูรู้คุณ) เป็นปัจจัยที่ 1 ใน 20 อย่างที่สำคัญที่สุดที่ทำให้คนอยูดีมีสุข

การไหว้ครูเป็นการแสดงออกถึงความกตัญญูรู้คุณครู ไม่ใช่รู้คุณนักการเมือง หรือพรรคการเมือง ที่กำลังเป็นประเด็นที่เมืองไทย พานข้าวตอก ดอกมะเขือ ดอกเข็ม และหญ้าแพรก มีความหมายลึกซึ้งมาก สืบทอดคุณค่าดีงามของประเพณีที่สืบทอดกันมานาน เป็นอะไรที่ไม่ควรเปลี่ยนไปเป็นพานรูปนักการเมือง สัญลักษณ์พรรคการเมือง และอื่นๆ เพื่อเสียดสีประชดประชัน

ในบรรยากาศที่มักอ้าง “ประชาธิปไตย” ในการแสดงออกในประเพณีการไหว้ครู อยากแนะนำให้ครูไปฟังสุทรพจน์ของเจ เค โรว์ลิง และแนะนำให้นักเรียนไปอ่านแฮรี่ พอตเตอร์ จะได้ไม่เพียงแต่ความสนุกสนาน เพราะจินตนาการที่พาก้าวข้ามเขตแดนที่จำกัดของโลกและชีวิต แต่มีบทเรียนดีๆ อีกมากมาย

การอ่านหนังสือ อ่านนวนิยายดีๆ ประเทืองปัญญาเด็กนักเรียน เป็นอีกทางหนึ่งที่สอนเด็กให้คิดเป็น คิดนอกกรอบ แต่อยู่ในกติกาที่เหมาะสม เส้นแบ่งของกาละเทศะ สิ่งที่ควรไม่ควรอยู่ที่ไหน

ให้เด็กได้เรียนรู้ว่า “รูปแบบ เนื้อหา กระบวนการ” นั้นสำคัญทั้ง 3 อย่าง ประชาธิปไตยไม่จำเป็นต้องแปลงพานไหว้ครูเป็นพานไหว้นักการเมือง หรือพรรคการเมือง ครูที่ดีไม่จำเป็นต้องเป็นหัวคะแนนให้พรรคการเมือง แต่จะสอนเด็กให้มีวิจารณาณด้วยการทำกิจกรรมที่หลากหลาย มีโอกาสและวิธีการอื่นๆ อีกมากมายที่ให้เด็กได้เรียนรู้เรื่องประชาธิปไตย เพียงแต่อย่าได้เอาแต่ “รูปแบบ” ที่กลวงๆ ที่มาจากการยุยง ปลุกปั่น หรือการเลียนแบบกันทางโซเชียลมีเดีย จะได้แต่เปลือก กระพี้ประชาธิปไตย

เอาแต่รูปแบบ ไม่สนใจเนื้อหาและกระบวนการประชาธิปไตย ทำให้ได้แต่สมองกลวง นำไปสู่ประชาธิปไตยกลวง