phongphit.com : การสื่อสารคือการพัฒนา

Wednesday, 14 March 2018 10:51

ภูเขาแห่งวิถีปฏิรูป Featured

Rate this item
(0 votes)

สยามรัฐรายวัน 14 มีนาคม 2561

ท่านพุทธทาสภิกขุสอนว่า “ภูเขาแห่งวีถีพุทธธรรม” หรืออุปสรรคในการเข้าถึงธราม คือ “พระพุทธ พระธรรม พระสงฆ์” คนมักยึดติดกับเปลือกกระพี้ ติดพระพุทธรูป ติดคัมภีร์ตัวหนังสือ ติดกับพระภิกษุสงฆ์ที่เป็นบุคคล เหมือนคนนั่งเรือข้ามฟาก แต่ยึดติดกับเรือก็ไม่มีทางข้ามฟากได้ ไม่มีวัน “หลุดพ้น”

ท่านสอนว่าสังคมจะอยู่เย็นเป็นสุขได้ต้องมีทั้งคนดีและระบบดี ที่เรียกร้องประชาธิปไตยกันมากๆ นั้น ถ้าหากสังคมมีแต่คนไม่ดี ประชาธิปไตยจะเลวยิ่งกว่าระบบเผด็จการเสียอีก

            เพราะสังคมที่มีคนไม่ดีมากจะมีแต่คนโกง โกงทั้งโคตร โกงทั้งชาติ อย่างวันนี้ที่แตะหน่วยงานไหน พื้นที่ไหนก็เจอคนโกงและการโกง

            ระหว่างสงครามโลกครั้งที่สอง เมืองใหญ่ๆ ในประเทศเยอรมนีถูกทำลายไปกว่าร้อยละ 80 แต่ดูเหมือนว่าประเทศนี้ฟื้นฟูตัวเองได้เร็วกว่าประเทศที่ชนะสงครามเสียอีก เคยถามเพื่อนชาวเยอรมันว่าเป็นเพราะเหตุใด เขาตอบว่า เพราะยังมีคนเยอรมันเหลืออยู่

            ยี่สิบกว่าปีก่อน คนเยอรมันหลายล้านคนออกไปยืนบนถนนจับมือกันเป็นห่วงโซ่ตั้งแต่เหนือสุดจนถึงใต้สุดของประเทศเพื่อแสดงว่าไม่เห็นด้วยกับความรุนแรงที่กระทำต่อคนอพยพ คนต่างถิ่นที่เข้าไปอยู่ในประเทศนี้หลังกำแพงเบอร์ลินถูกทำลายลงเมื่อปี 2532

            รวมไปถึงการเดินขบวนอย่างสงบหลายแสนคนในคืนวันนั้น ทำให้ปัญหาดังกล่าวคลี่คลาย ปัญหาที่รัฐบาลเองก็แก้ไม่ได้ วันนี้ เยอรมนีรับผู้อพยพมากที่สุดในยุโรป โดยความร่วมมือของประชาชน บุคคลหรือครอบครัว ที่รับอุปถัมภ์ผู้อพยพ ช่วยเหลือให้เรียนรู้และปรับตัวจนกว่าจะหางานทำและพึ่งตนเองได้

            คนจีนสร้างกำแพงยาว 8,850 กิโลเมตรเมื่อ 1,500 ปีก่อน นึกว่าจะป้องกันการรุกรานของศัตรูได้ แต่ร้อยปีแรกข้าศึกรุกรานได้ถึงสามครั้งโดยไม่ได้ทำลายกำแพง แต่ติดสินบนคนเฝ้ากำแพง

            วันนี้จีนไม่ต้องการสร้างกำแพงเพื่อกีดกันใครอีก แต่กำลังสร้างเส้นทางสายไหมแห่งศตวรรษที่ 21 (One belt one road) เพื่อเชื่อมโยงโลกเข้าด้วยกัน

            นโยบายทันสมัยยุคใหม่ของผู้นำอย่างสี จิ้นผิง ไม่ได้เน้นที่การพัฒนาระบบอย่างเดียว แต่พัฒนาคน ป้องกันและแก้ไขการคอร์รัปชั่น พัฒนาการศึกษา แก้ปัญหาเศรษฐกิจและความเหลื่อมล้ำ ตั้งเป้าหมายว่าคนจนต้องหมดไปจากแผ่นดิน ล่าสุดในสมัชชาประชาชน ผู้นำจีนบอกว่าให้ความสำคัญกับภาคเกษตร การพัฒนาชนบทและคุณภาพชีวิตของประชาชน โดยเน้นความสำคัญของวัฒนธรรมท้องถิ่น

            คนเยอรมัน คนจีน คนญี่ปุ่น คนเกาหลี คนสิงคโปร์ มีอย่างหนึ่งร่วมกัน คือ “คน ความรู้ ระบบ” ดีและมีคุณภาพ จึงทำพาประเทศให้เจริญพัฒนาได้

            ประเทศไทยโชคดีมี “ราชาปราชญ์” คือ พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอุดุลยเดช ที่ทรงมอบมรดกอันยิ่งใหญ่ให้สังคมไทยและสังคมโลก คือ ปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง ที่เกี่ยวกับ “คน-ความรู้-ระบบ” โดยตรง

            องค์ประกอบ 3 ประการของเศรษฐกิจพอเพียง ประการแรกเกี่ยวกับการพัฒนาคน ประการที่สองเกี่ยวกับการศึกษา ประการที่สามเกี่ยวกับการพัฒนาระบบ

ประการแรก คนมี “ความพอประมาณ” ความพอดี มัชฌิมาปฏิปทา ทางสายกลาง ความถูกต้องดีงาม คุณธรรม ความซื่อสัตย์ ความรับผิดชอบ คนขี้โกงอยู่ในระบบดีเพียงใดก็หาทางโกงได้ หมาบางตัวถูกขังไว้ในบริเวณบ้านมีรั้วรอบขอบชิดยังขุดดินลอดรั้วออกไปได้

            ประการที่สอง มีความรู้ “มีเหตุมีผล” รู้จักเรียนรู้และพัฒนาตนเองให้รู้เท่าทันการเปลี่ยนแปลงของโลก มีข้อมูลความรู้เพื่อการตัดสินใจและทำสิ่งที่ถูกต้อง ไม่ถูกเขาโกงเขาหลอกได้ง่าย

            ประการที่สาม ระบบดีย่อม “มีภูมิคุ้มกัน” ที่แข็งแรงได้ เหมือนคนมีระบบสุขภาพดี ย่อมไม่เจ็บป่วย ต้านทานโรคภัยไข้เจ็บได้ ระบบเศรษฐกิจสังคมดีทำให้คนมีความมั่นคง ไม่กระทบกระเทือนหวั่นไหว

            การปฏิรูปประเทศวันนี้ประเมินได้ว่ามีความคืบหน้าไปมากน้อยเพียงใดโดยใช้กรอบและเกณฑ์ของปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง และถ้าหากวันนี้สังคมวิพากษ์วิจารณ์และผิดหวังก็คงเป็นเพราะการปฏิรูปมีปัญหาอุปสรรคสำคัญอยู่ที่ “ภูเขาสามลูก” นี่เอง

            ปัญหาคุณธรรมของคน แม้แต่คนไร้ที่พึ่ง เด็กนักเรียนยากจน ยังถูกข้าราชการโกง แม้แต่ผู้นำผู้บริหารระดับสูงของประเทศยังถูกตั้งคำถามเรื่องจริยธรรม ครูบาอาจารย์ยังถูกดำเนินคดี ติดคุก คนรวยล้นฟ้าเข้าป่าล่าสัตว์ในเขตอุทยานอย่างไม่เกรงกลัวกฎหมาย เป็นข่าวร้ายมีให้เห็นทุกวัน

            ปัญหาความรู้ มีแต่การศึกษาแต่ไม่มีความรู้ที่จะแก้ปัญหาพัฒนาตน พัฒนาบ้านเมือง คนต้องการแต่ปริญญา ปัญญาความรู้ไม่มี แยกแยะไม่ได้ระหว่างความเชื่อกับความรู้ ความจริงกับความเท็จ เปลือกกับแก่น

            ปัญหาระบบที่ออ่อนแอ ไม่มีประสิทธิภาพ มีแต่ระบบราชการที่เอาแต่ควบคุม แทนที่จะส่งเสริมสนับสนุนให้สังคมเข้มแข็ง เพราะคิดแต่ใช้อำนาจ รักษาระบบรวมศูนย์ ระบบที่ไม่ให้ประชาชนตรวจสอบหน่วยงานราชการ รัฐบาล ระบบที่เอาแต่ “เล่นการเมือง” กันในสภา กฎหมายที่ไม่แก้ไข กลไกการบังคับใช้กฎหมายที่อ่อนแอ ขาดวินัยและไม่มีธรรมาภิบาล

            สังคมไทยที่ไร้ระเบียบ ไร้กรอบไร้เกณฑ์เช่นนี้ มองเห็นแต่ภูเขาสามลูกที่ตั้งตระหง่านขวางทางอยู่ ปิดบังวิสัยทัศน์ของผู้นำประเทศ ที่ไม่รู้ว่าจะข้ามภูเขานี้หรือจะเจาะทะลุไปได้อย่างไร