สยามรัฐรายวัน 25 สิงหาคม 2553 

น้ำท่วมใหญ่ที่ปากีสถานและเมืองจีนไม่น่าจะเป็นเรื่องปกติที่หลายปีเกิดขึ้นครั้งอย่างที่บางคนเข้าใจ เพราะไม่ได้มีแต่น้ำท่วม แต่มีปรากฎการณ์ธรรมชาติอื่นๆ ที่ “ผิดปกติ” ไม่ว่าจะเป็นสึนามิที่คนตายหลายแสน ความร้อนที่เกิดขึ้นทั่วโลก จนเกิดไฟป่าขึ้นที่รัสเซียอย่างไม่เคยมีมาก่อน           

ความจริง ปรากฎการณ์ในระดับท้องถิ่นมีให้เห็นนานแล้ว ดินถล่ม น้ำท่วมฉับพลันที่ผู้คนไม่ทันตั้งตัวตั้งหลัก และอื่นๆ อีกมากมาย ซึ่งเป็นที่ยอมรับกันแล้วว่า คนคือผู้ทำลายความสมดุลของธรรมชาติ         

ภาษาชาวบ้านเรียกการกระทำเช่นนี้ว่า “ผิดผี” อันหมายถึงการละเมิดกฎระเบียบต่างๆ ในธรรมชาติ ที่คนโบราณมักใช้บุคลาธิษฐานเพื่ออธิบายความสัมพันธ์ของตนเองกับดิน น้ำ ต้นไม้ ทุ่งนา ป่า เขา

จึงมีแม่ธรณี แม่น้ำ แม่โพสพ นางตะเคียน และอื่นๆรวมทั้งความสัมพันธ์กับคนที่มีชีวิตอยู่และผู้ที่ล่วงลับไปแล้ว จึงมีผีเหย้าผีเรือน ผีปูย่าตายาย ผีบรรพบุรุษ ซึ่งเป็นผู้กำหนดกฎเกณฑ์ต่างๆ ไว้ในลูกหลายปฏิบัติตาม จะได้อยู่เย็นเป็นสุข ถ้าหากละเมิดกฎก็เป็นการ “ผิดผี” และอาจเกิด “อาเพศ” อันเป็นเหตุแห่งหายนะและความทุกข์

เราไม่จำเป็นต้องเชื่อเรื่องผีในรูปแบบของปู่ย่าตายาย แต่ “คุณค่า” ของภูมิปัญญาเป็นสิ่งที่ไม่ควรละเมิด สาระสำคัญของภูมิปัญญาเรื่องผี คือ ความสมดุลของธรรมชาติ การอยู่ร่วมกันอย่างเป็นหนึ่งกับธรรมชาติ ไม่เอาเปรียบ ไม่ทำร้ายทำลาย

คนโบราณขอขมาแม่ธรณี แม่คงคา แม่โพสพทุกปี มีการสู่ขวัญข้าว สู่ขวัญควาย ทำบุญบ้าน เลี้ยงปู่ตา เป็นการฟื้นฟูความสัมพันธ์อันดีระหว่างคนกับธรรมชาติ และคนกับคนอื่นในชุมชน ให้อยู่ด้วยกันด้วยความปรองดองสามัคคี เพราะมี “ผี” เดียวกัน